NS1900
De 1900 is een opvolger van de 1600 en is verder door ontwikkeld.
De serie NS 1900 was een serie sneltreinstoomlocomotieven van de Nederlandse Spoorwegen (NS) en diens voorganger Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij(HSM).
Na de eerste tenderlocomotieven 771-772 met oververhitter, bestelde de HSM ook andere locomotieven met een oververhitter. Deze werden, evenals de 771-772, in 1907door Werkspoor gebouwd. De HSM gaf ze de nummers 421-425. In zeker opzicht zijn deze locomotieven te beschouwen als een doorontwikkeling van de 350-408 met een oververhitter. Na goede ervaringen, waaronder een kolenbesparing van 15 à 17%, werd de serie uitgebreid met de 426-460 in de jaren 1908-1913.
Bij de samenvoeging van het materieelpark van de HSM en de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen in 1921 kregen de locomotieven van deze serie de NS-nummers 1901-1940. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd een aantal locomotieven naar het oosten weggevoerd, waarvan de 1908, 1934, 1935 en 1937 niet meer terugkwamen en als vermist werden opgegeven. De overige werden tussen 1946 en 1948 afgevoerd. Er is geen exemplaar bewaard.
Bron: Wikipedia
Belangrijkste verschillen tussen NS 1600 en NS 1900
1. Ontwikkeling & bouwperiode
- NS 1600
- Gebouwd tussen 1889 en 1903 door Sharp Stewart & Company en North British Locomotive Company.
- In totaal 59 exemplaren geproduceerd.
- NS 1900
- Gebouwd door Werkspoor van 1907 tot 1913.
- Totaal 40 locomotieven geproduceerd.
2. Techniek & prestaties
- NS 1600
- Typische tenderstoomlocomotief, configuratie 4-4-0 (UIC-klasse 2′B).
- Cilinders: 2 (inside), 457 mm × 660 mm, klepsysteem van Stephenson.
- Keteldruk ± 10,3 kg/cm².
- Maximumsnelheid: ~90 km/h (met superheater: tot 100 km/h).
- Betrokken bij de treinramp bij Twello (1900).
- NS 1900
- Ook tenderstoomlocomotieven, configuratie eveneens 4-4-0 (UIC: 2′B).
- Uitgerust met superheater (oververhitter), wat leidde tot efficiënter brandstofgebruik (15–17 % kolenbesparing)
- Cilinders: 2, klepsysteem Stephenson, cilinderdiameter 500 mm × slag 660 mm.
- Keteldruk 10,5 bar.
- Stoomverwarming oppervlakte: grill 2,04 m²; stoom- en buizenoppervlak ±81 m²; superheater oppervlakte 23 m² .
- Maximumsnelheid ca. 100 km/h.
3. Betekenis & inzet
- NS 1600
- Een van de eerste locomotieven met draaistellen (bogies) bij NS, bekend als ‘Rhijnbogen’.
- Verspreid ingezet voor personen- en sneltreindiensten, later ook bewaard in het Spoorwegmuseum (NRS 107).
- NS 1900
- Ontwikkeld als opvolger van de 1600-serie, maar met superheater om modernisering en zuiniger verbruik te bieden.
- Inzet vooral voor sneltreinen en express dienstverbanden.
- Na de Tweede Wereldoorlog – van 1946 tot 1948 – werd de hele serie uit dienst genomen; geen exemplaar bewaard gebleven.
Tabeloverzicht
|
Kenmerk |
NS 1600 (steam) |
NS 1900 (steam) |
|
Bouwperiode |
1889–1903 |
1907–1913 |
|
Aantal gebouwd |
59 exemplaren |
40 exemplaren |
|
Superheater |
In sommige (plannen, beperkt) |
Standaard |
|
Keteldruk |
~10,3 kg/cm² |
10,5 bar |
|
Cilinder afmetingen |
457 mm × 660 mm |
500 mm × 660 mm |
|
Maximumsnelheid |
90 km/h (100 km/h met superheater) |
Ca. 100 km/h |
|
Efficiency |
Zonder superheater gemiddeld |
15–17 % brandstofbesparing dankzij superheater |
|
Inzet & betekenis |
Eerste met draaistellen; museumstuk (NRS 107) |
Express/snellopende treinen; volledig uit dienst |
Conclusie
De NS 1900-serie is technisch en efficiënt een duidelijke doorontwikkeling van de NS 1600-serie: vooral dankzij de superheater, grotere cilinders en hogere efficiëntie. Waar de NS 1600 de basis vormde voor moderne stoomtractie in Nederland, verfijnde de NS 1900 dat ontwerp voor snellere en zuinigere exploitatie. Verder verschillen de series in bouwperiode, aantal, en de erfenis (met behoud bij NS 1600 maar volledige afvoer van NS 1900).
Het model
Het model is van een voor Nederland afwijkende schaal, namelijk 1:25. Het was de eerste loc die ik ging bouwen en wist nog niet veel van de gebruikelijke schalen in de modelstoomwereld. Het bleek geen handige keuze. De schaal 1:25 is geen normale schaal en er zijn geen banen waarop gereden kan worden. Toch ga ik hem op zeker moment afbouwen, het is ten slotte een mooi model.





